AnasayfaSSSAramaÜye ListesiKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Bulancak TArihi

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
Admin
Admin
avatar

Mesaj Sayısı : 52
Points : 152
Kayıt tarihi : 05/06/09
Nerden : ismet paşa

MesajKonu: Bulancak TArihi   C.tesi Haz. 06, 2009 10:43 am



Bulancak tarihi

Günümüzde resmi rakamlara göre 32 bin 100 (2000 yyly nüfus sayymyna göre) nüfusa, gerçekte ise 40 binin üzerinde nüfusa sahip olan Bulancak ilçesinin yüz ölçümü 608 km2'dir. 15 Mahalle (Bulancak, Yhsaniye, Acysu, Bahçelievler, Ballyca, Sanayi, Güzelyaly, Ysmetpa?a, Kyzylot, Saraçly, Sisin, ?emsettin, Ucarly, Toprakde?irmeni, Yeni Mahalle) ve 62 Köyü (Ahmetli, Ahurlu, Alibey, Ardahan, Arifli, Ataköy, Bahçeli, Bayyndyr, Bostanly, Burunucu, Büyükada, Cindi, Damudere, Demircili, Döngeri, Duttepe, Elmaly, Erdo?an, Eriklik, Esenköy, Ezeltere, Gültepe, Gündo?du, Güneyköy, Güzelyurt, Hacet, Hisarkaya, Ycilli, Ynece, Karaa?aç, Karacaresul, Kayaba?y, Kayadibi, Kayhan, Ky?la, Ku?luhan, Kuzköy, Küçükada, Küçükdere, Küçüklü, Muratly, Odadüzü, Pazarsuyu, Samugüney, Sofulu, Süme, ?eyhmusa, Talipli, Tandyr, Tekmezar, Tepecik, Tepeören, Tokmaden, Torçan, Yalyköy, Yaslybahçe, Yeniköy, Ye?ilhisar, Ye?ilköy, Ye?iltepe, Yyldyzköy, Yunuslu) bulunan Bulancak, Giresun’un gerek nüfus gerekse ekonomik olarak en büyük ilçesidir. Karadeniz Sahil ?eridinde kurulu olan ilçenin synyrlary, Giresun ?ehir merkezi, Dereli ilçesi, Ordu ili ve Piraziz ilçe synyrlary ile çevrilidir.

Günümüze ait bu genel bilgilendirmeden sonra, Giresun ve Ordu arasynda ki en önemli yerle?im merkezi olarak dikkat çeken Bulancak’yn tarihine göz atty?ymyzda inebildi?imiz en eski bilgiler Hititlere kadar inmektedir. M.Ö.l400-l200 yyllarynda bölge Hititlerin yönetiminde iken, Trabzon-Erzurum-Giresun yörelerine AZZY ülkesi denilmekte idi. Bu yöreler, M.Ö.l200 yyllaryndan sonra Deniz kavimleri göçleriyle çe?itli kavimlerin egemenli?ine girmi?tir. Hitit Devletinin yykylmasyndan sonra bölge Frigya Krally?ynyn yönetimine girmi?tir. Do?udan gelen Yskit ile Kimerler tarafyndan Frigler yykylynca, bölge M.Ö. 7.YY.larda Ege bölgesinde hüküm süren, ticaret yapan ve Koloni ?ehirler kuran Miletoslularyn hakimiyetine girmi?tir.
M.Ö. 4.yüzyylda gezgin bir Yunan tarihçisi olan Ksenephon’un, Yunan ordusuyla katyldy?y bir Anadolu seferi syrasynda kaleme aldy?y Anabasis (On binlerin dönü?ü) adly eserinde bu dönemde yörede ya?ayan kavimler hakkynda ayryntyly bilgilere yer verilmi?tir. Ksenephon’un Anabasis’inde, o yyllarda Bulancak ve çevresinde Kalibler, Tibarenler ve Mo?inekler isimleriyle anylan eski Anadolu kavimlerinin ya?adyklaryny ö?reniyoruz. Bunlardan Kalibler ve Tibarenler’in orta Asya’da ya?ayan eski Türk kavimleri olmalary ve bölgeye geleneksel Türk madencili?ini getirmeleri önemlidir. Anabasis’te bu kavimlerin ya?ayy? ve giyim tarzlaryyla geleneklerinden bahsedilmektedir.
Giresun ve Bulancak yöresi yine M.Ö. 4.Yüzyyllarda Pers Devletinin yönetimine girmi?. M.Ö.3.Yüzyylda bir süre Kapadokya Krally?ynyn yönetiminde kalmy?, daha sonra Makedonyalylaryn iradesine geçmi?tir.
M.Ö. 2. ve I.Yüzyyllarda bölgeye Pontuslular hakim oldu. M.Ö. 6l.inci yylda Pontus Kraly Midridates Roma Komutany Luculus'a yenilince, ?ehir ve yöre yönetimi Roma yönetimine girmi?tir. M.S. 395 yylynda Roma Ymparatorlu?u ikiye ayrylynca, Bulancak Do?u Roma Ymparatorlu?unun synyrlary içinde kalmy?tyr. M.S.11.Yüzyylda Do?u Roma Devletinin Ba?kenti Ystanbul, Haçlylar tarafyndan istila edilince, Ymparator Kommenus'un çocuklary Trabzon'a gelerek M.S. l204 yylynda Trabzon Ba?kent olmak üzere Trabzon Rum Devletini kurdular. Bulancak’ta bu devletin synyrlary içinde kaldy.
Bilindi?i gibi genelde Anadolu’ya 1071’lerden itibaren Türkler hakim olmaya ba?lamy?lardyr. Fakat, Ordu ve Giresun yöresi, Türkler tarafyndan ancak 14. yy sonlaryndan itibaren fethedilmi?tir. 26 A?ustos 1071'de Malazgirt Meydan Sava?y'ndan sonra Anadolu’nun fethine ba?layan, akyn akyn Anadolu'ya gelen Selçuklu Türkleri Karadeniz sahillerini de Türk hakimiyeti altyna almy?tyr. Haçly Seferleri syrasynda Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayyflamasy sonunda sahil ?eridi Türklerin elinden çykmy?, M.S.l204 yylynda kurulan Trabzon Pontus Devletinin eline geçmi?tir. M.S. l277 yylynda O?uzlaryn bir kolu olan ve Anadolu'ya gelen Çepni Türkleri, önce Sinop'u aldy. Bu syrada Anadolu'da Mo?ol baskysy da zayyflyyordu. Daha sonra bütün Canik Bölgesine hakim olmaya ba?ladylar.
Niksar’yn do?u taraflaryndaki bölgede kurulmu? olan ve bir Çepni Türk Beyli?i olan Hacy Emirli Beyli?i, faaliyetlerini 14. yy sonlarynda do?uya do?ru geli?tirmi? ve bu Türk beyli?inin en büyük beylerinden biri olan Süleyman Bey, 1397’de Giresun ?ehrini zapt etmi?tir. Süleyman Bey’in bu fethiyle birlikte bölgeye Çepni, Dö?er, Eymir, Karkyn, Ala-Yuntlu, Bayyndyr, Y?dir gibi O?uz boylary gelip yerle?mi?lerdir. Bu boylaryn isimleri, bazy yer adlarynda hala ya?atylmaktadyr. Böylece Trabzon Rum Devletinin topraklary Trabzon ve çevresi olarak kalmy?tyr. Artyk yöre Osmanly Ymparatorlu?unun hâkimiyetindedir.
Bulancak tarihi hakkynda en fazla bilgiye de bu dönemde ula?yyoruz. Çünkü Osmanly Ymparatorlu?unda bir yer devlet topraklaryna yeni katyldy?y zaman veya yönetim de?i?ikli?i oldu?unda, tutulan tahrir kayytlaryna tüm bilgileriyle kayyt ediliyordu. Bu kayytlaryn asyl amacy devletin vergi gelirlerini denetim altyna almakty.
Bulancak özellikle 1455-1613 yyllary arasynda tutulan be? ayry tahrir defterine düzenli olarak kayyt edilmi?tir. Bu defterler halen Ba?bakanlyk Osmanly ar?ivlerinde mevcuttur. Bu defterlerde Türklerin bölgeyi fetihleri, iskanlary, daha sonraki geli?meleri, yönetim ve vergi sistemleri ile etnik yapy hakkynda açyk ve kesin bilgiler kayytlydyr. Tahrir defterlerinde, Bulancak’a ilk yerle?en Türklerin isim listelerine de Fatih döneminde tutulan 1455 tarihli tahrir defterinde köy köy ula?my? bulunmamyz Bulancak için son derece önemlidir. Böylece ilk atalarymyzyn da kimler oldu?unu ö?renebiliyoruz.
Fetihten 58 yyl sonra 1455 yylynda tutulan ilk tapu tahriri, Türklerin bölgeye iskanyny son derece kesin verilerle açykly?a kavu?turmaktadyr. Bulancak’yn ady bu tahrir tutuldu?u syrada KEBSYL’dir. Bu ad 1871 lerde Akköy, 1928 lerde de Bulancak adyny alacaktyr.
1455 yylynda bir nâiblik, yani Kady nâibinin yargy alanyna giren idari bir ünite olan ve “Niyabet-i Kebsil” adyyla anylan Kebsil, 1455 tahririne göre Çakyro?lu Pir Kadem Kethüda, ?emseddin Kethüda ve Mustafa Kethüda’nyn yurd’udur. Buradaki “yurd” kelimesi önemlidir. Çünkü buraya gelen Türkler bölgeyi istila için de?il, yurd edinmek için gelmi?lerdir. Bilindi?i gibi daha sonra Kâhya’ya dönü?en Kethüdâ, aile ve boy reisi, muhtar, çe?itli i?lerin idaresiyle ilgili adam manasyna gelmektedir. Y?te 14. yy sonlarynda oymaklarynyn ba?ynda Kebsil naibli?inin fethinde rol oynamy? olan Pir Kadem, Mustafa ve ?emseddin adyndaki bu üç Türk lideri, Kebsil’i (Bulancak) yurt edinmi?ler ve 1455’de de naibli?in alt birimlerinin ba?ynda, Kethüda syfatyyla idareci olarak bulunmaktaydylar. Naibli?in (Niyabet) alt birimlerine o dönemde divan veya bölük ady veriliyordu ki, Kebsil Niyabetini olu?turan bölükler, bu bölüklerin ba?ynda bulunan kethüdalaryn adyyla adlandyrylmy?ty. Kebsil, Ordu (Canik-i Bayram kazasy) iline ba?ly bir nahiye merkezi idi. Ba?köy manasyna gelen Kebsil ismi muhtemelen daha önceki Rum halk tarafyndan konulmu? ve de?i?tirilmeden Türkler tarafyndan da uzun süre kullanylmy?tyr. 1455’te Niyabet-i Kebsil adyyla anylan Bulancak;
Çakyro?lu Pir Kadem Kethüda bölü?ü,
?emseddin Kethüda bölü?ü ve
Mustafa Kethüda bölü?ü
Ysimleriyle anylan üç divandan olu?uyordu.
Çakyro?lu Pir Kadem Kethüda’nyn yönetiminde bulunan bölük veya divan alty köyden müte?ekkildi. Bunlar, Meliklü (40 hane), Gedüklü (8 hane), Sayha (7 hane), Akköy (9 hane) ve Küre (11 hane) köyleriydi. Bu köylerde oturan aile reislerinin adlary ve bunlaryn babalarynyn adlary da 1455 tarihli tahrir defterinde kayytly bulunmaktadyr. Bu köylerde oturanlaryn tamamy Müslüman Türklerdi. Bunlaryn adlaryndan bazy örnekler vermek yerinde olacaktyr; Çakyr, Ylbey, Sarubey, Ece, Kumta?, Gönül, Kutlubey, Kylyç, Togan, Sevündük, Sary, Uyany?, Tursun, Yavly, Sevinç, Ba?lamy? vb…Görüldü?ü gibi son derece ilgi çekici olan bu adlar, tamamen Türk adlaryydy.Çakyro?lu Pir Kadem Kethüda Bölü?ünün merkezi Meliklü köyüdür.
?emseddin Kethüda Bölü?ü’nde ise 4 köy vardy; Yncügez (23 hane), Taliblü (73 hane), Alihocalu (44 hane) ve Güccüklü (43 hane). Bu köylerdeki adlarda Kutlubey, Çoban, Satylmy?, Ba?lamy?, Sevde?, Gökçe, E?lence, Yaramy?, Turmu?, Turasan gibi Türk adlaryydy. Bu bölükte de gayri Müslim yoktu. Hepsi Müslüman Türk’tü. Bunlardan bir kysmy, müsellem denilen askerler ve küreci denilen madencilerden olu?uyordu. ?emseddin Kethüda Bölü?ünün Merkezi ise Taliplü köyüdür.
Mustafa Kethüda Bölü?ü ise 25 köyden olu?uyordu; Süme (24 hane), Karasulu (38 hane), Çukurcaköy (10 hane), Kayyrhan (5 hane), Kuyumculu (8 hane), Bedirlü (13 hane), Karakoç (20 hane), Meydancyk (4 hane), Sasy (11 hane), Bucak (4 hane), Ma?tala (30 hane), Kebake? (21 hane), Bostanlu (17 hane), Süleymanlu (32 hane), Kuzköy (47 hane), Karga (12 hane), Kösrelik (11 hane), Yuma (25 hane), Ahmedlü (19 hane), Öksün (114 hane), Bazarsuyu (57 hane), Demircülü (14 hane), Kylyçlu (7 hane) ve Selim?ah (12 hane). Adlaryny saydy?ymyz bu 25 köyden Öksün hariç, di?erlerinin tamamynda Müslüman Türkler oturmaktaydy ve aile reislerinin adlary Türk adlaryndan olu?maktaydy. 1455 de bu köylerde ya?ayan Türklerin baba adlary yüzde 80 nispetinde Tamamen Türkçe, aile resilerinin isimleri ise Ahmet, Mehmet gibi Yslam adlaryydy. Bu durum Türklerin Yslamiyete geçi?lerinden sonra ki?i adlarynda Yslamyn etkisinin giderek artty?ynyn göstergesidir. Mustafa Kethüda bölü?ünün Merkezi Süme köyüdür.
Öksün köyündeki 114 haneden 21 hanesi deftere Müslüman cemaat olarak yazylmy?tyr. Bunlardan bir kysmynyn hem baba adlary hemde kendi adlary Müslüman Türk adlarydyr. Bir kysmynyn ise baba adlary Rumca’dyr. Mesela Kosta o?lu Mustafa, Yorgi o?lu Mehmed gibi. Geriye kalan 93 hane reisinin ise hem kendi adlary hemde baba adlary tamamen Rumcadyr. Ve bunlar deftere zimmî cemaaty, yani Hyristiyan grub olarak yazylmy?lardyr. Öksün’ deki Hyristiyanlar, 1485’de 50 haneye inmi?, 1520’de de tamamen kaybolmu?tur.
Bulancak’yn Öksün hariç, hiçbir köyünde yabancy etnik unsur mevcut de?ildi. Bölge 1390 larda Türkler tarafyndan fethedildi?ine göre 60-65 yyl sonra 1455 ‘de yapylan tahrir syrasynda hayatta olan ki?ilerin babalary buraya ilk gelen ve köyleri kuran ki?ilerdi. Bunlarda yukaryda da belirtildi?i gibi muhtelif O?uz boylaryna mensup Türklerdi. Yani ilk atalarymyzdy.

1485’te tutulan kayytlarda, Bulancak yine Niyabet-i Kebsil adyyla anylan ve Çakyro?lu Pir Kadem Kethüda bölü?ü ile ?emseddin Kethüda bölüklerinden olu?an bir idari yerle?im merkezi olarak kar?ymyza çykyyor. 1547’de tutulan üçüncü defterde de Bulancak yine Ordu’ya ba?ly, Kebsil ve ?emseddin nahiyelerinden olu?an Bazarsuyu kazasy olarak anylmaktadyr. Ancak 1547 yylynda tutulan tahrir defterinde ilginç bir kayda rastlyyoruz. ?öyle ki; “Talipli köyünde de iki tane müderris gönüllü olarak e?itimle me?gul oluyorlardy. Bunlardan birisi ayny zamanda Bulanucak camiinin hatibi idi” (...Mevlana zünnun el-müderris el-hasbi ve Mevlana Pir Hasan veled-i Fethullah el-müderris el- hasbi ve hatip-i camii Bulanucak, baberat-y sultani avaryz-i divani ve tekalif-i örfiyeden muaf...Tahrir defteri 255/1547). Burada Bulancak ismi tarihi kayytlarda ilk kez kar?ymyza çykyyor. Bu hususu ara?tyrmalarymyzyn ilerleyen sürecinde tekrar ele alacak ve Bulancak isminin nereden geldi?i ve nasyl ortaya çykty?y konu ba?ly?y altynda geni? bir ?ekilde irdeleyece?iz.
1613 yylynda tutulan son kayytlarda da Kebsil ve ?emseddin nahiyelerinden olu?an Bulancak yine Ordu’ya ba?lyydy. 1613 yylyndan sonra 1871 yylyna kadar herhangi bir kayda ula?amadyk. 1871 den sonra Bulancak kayytlarda Akköy nahiyesi olarak geçmektedir. Ve bu dönemde Bulancak , Trabzon sanca?ynyn, Giresun kazasyna ba?lydyr. Akköy döneminde yerle?im merkezinin günümüzde ki Ayvasyl mevkii oldu?u kabul edilmektedir.
Bu dönemde 1887 yylynda ilk Belediye te?kilaty kurulmu?tur. Yöre ara?tyrmalarymyz neticesinde ortaya çykan Pazarsuyu merkezli ?arda? dönemi ile ilgili herhangi bir kayda ula?amadyk. Ancak yapty?ymyz yöresel tespitler sonucunda ?arda? döneminin, Kebsil dönemi ile Akköy dönemi arasyndaki dönem oldu?una karar verdik. Bulancak, 1928 yylynda da Bulancak nahiyesi adyyla Trabzon sanca?ynyn, Giresun kazasyna ba?lyydy. 1934 yylynda ilçe olan Bulancak, Merkez, Piraziz ve Kovanlyk bucaklaryndan olu?uyordu ve Giresun’a ba?lyydy. 1988 yylynda Piraziz buca?ynyn ilçe olmasyyla, Bulancak, Merkez ve Kovanlyk bucaklaryndan olu?an bir ilçe ve nihayet 2004 yylynda Aydynlar köyü ile Derecikalan köylerinin birle?mesiyle olu?turulan Aydyndere buca?yyla Kovanlyk Bucaklaryndan olu?an bir ilçe olarak mevcudiyetini günümüzde de sürdürmektedir.
Ara?tyrma: Zafer ÇAMALTI (2007)
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://bulancak.yetkinforum.com
 
Bulancak TArihi
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası
 Similar topics
-
» DİREC-T BİYOGRAFİ
» istanbul Auto Show 2010
» TARİHTEKİ ÜNLÜ RESSAMLAR VE ÜNLÜ TABLOLARI!!!!
» WWE intercontinental championship
» MERSİN İLİMİZİN GEZİLECEK TARİHİ YERLERİ

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
 :: Bulancak ile İlgili :: Bulancak Tarihi...-
Buraya geçin: